Vista hakkında herşey

[God Of Mercy]

Windows Vista Hakkında Herşey


Microsoft'un eli güçlendi

Bilgisayarı Windows'un grafik arayüzü ile tanımış olanlar için siyah MS-DOS ekranları tarih öncesinden kalmış arkeolojik bir bulgu, kitaplarda bahsi geçen bir efsane gibidir ancak siyah komut satırı üzerinden program çalıştırıp dizinlerin arasında dolaşan, dosyalarını düzenlemeye çalışan bir nesil için MS-DOS ne kadar gerçek bir işletim sistemiyse, Microsoft'un Windows işletim sistemi de o kadar önemli bir gelişmedir.

Aslında MS-DOS altında çalışan bir arayüz programı olarak ortaya çıkan Windows'un gerçek anlamda bir işletim sistemi olarak kişiliğini bulduğu tarih 1990 Mayıs ayına denk gelir. Windows 3.0 ile dünya çapında büyük sükse yapan Windows, özel olarak geliştirilen ofis yazılımlarının, oyun ve eğlence programlarının ardından, vazgeçilmez bir ürün haline gelmişti. Bilgisayarı siyah bir komut satırının korkutucu soğukluğundan, üzerinde müzik ve video çalıştırılabilen bir multimedya cihazına çeviren Windows 3.0'ın, dünya dillerine uygun yükseltmesi Windows 3.1 ise daha büyük bir ilgiyle karşılaşmıştı. İki ay içinde 1 milyondan fazla satılan yeni Windows artık Microsoft'un, Windows'un geleceğini ve haliyle dünyanın geleceğini de şekillendirmişti.

Windows 95, Rolling Stones konseri ile duyuruldu

Artık kullanıcılar daha azına razı olmayacak, konforsuz, kullanıcısıyla iletişim kurmayan, öğrenmesi zor, ancak bilgisayar uzmanlarının hâkim olduğu İşletim sistemlerine yüz vermeyecekti. 1993 yılında lisanslı Windows kullanıcılarının sayısı 25 milyonu geçtiğinde Microsoft da müşterilerinin bu taleplerinin farkına varmış ve işletim sistemi kavramını bir adım ileriye taşımak için, Windows 95'in temellerini atmıştı.

Windows 3x ile büyük bir deneyim kazanan Microsoft, yeni sürprizi Windows 95'i o güne kadar kimsenin düşünemeyeceği kadar büyük, sansasyonel bir tanıtım kampanyası çerçevesinde, tüm dünyada aynı anda yayınlanan dev bir Rolling Stones konseri ile duyurdu ki, Rolling Stones'in Start Me Up şarkısı, Windows 95'in de sloganı olan "start" kavramı İle çok güzel uyuşuyordu. Windows 3x'e rağmen, o güne kadar bilgisayarları iş makineleri gibi gören ve eğlence kavramı İle bilgisayarı örtüştüremeyenler, bilgisayar oyunlarından keyif alanları küçümseyenler, teknolojiye ön yargıyla yaklaşanlar bir anda bilgisayarın insan hayatının önemli bir parçası haline geldiğini fark ettiler.

Hem Rolling Stones hem de Windows 95'in etkileyici özellikleri, bilgisayarlara karşı duran önyargıya büyük bir yenilgi yaşatmıştı. Windows 95'in ve arkasından gelen Windows 98'in gelişmiş multimedya özellikleri ve kolay kullanımı, Microsoft'un ofis yazılımlarının sağladığı performans artışı ve internetin de hayatın ayrılmaz bir parçası olması, Microsoft'un ürünlerini artık vazgeçilmez bir standart olarak hayatımıza yerleştirdi.

"Longhorn" olarak beklendi, Vista olarak geldi

2000 yılında yayınlanan Windows 2000 ve Windows ME, Windows'un gelişiminin olağan bir parçası gibi kullanıcılar tarafından kabul görse de, Microsoft'un Windows 95'den sonraki en önemli atılımı, Windows XP oldu. Kullanıcıların yıllardır alıştığı arayüzleri ve çalışma biçimlerini, daha etkin bir sistemle değiştiren ve İngilizce deneyim anlamına gelen eXPerience kelimesinden esinlenerek isimlendirilen Windows XP, tüm kullanıcılar kadar, Microsoft için de önemli bir deneyimdi. 16 bit'den 32 bit'e geçişi temsil eden Windows XP, ömrünün sonuna doğru, 64 bit'e de destek vererek Windows'un teknoloji dünyasındaki hızlı gelişmelere de hızla adapte olabildiğini gösterilmiş oldu.

Ve son olarak, uzun süredir "Longhorn" kod ismi ile beklediğimiz yeni Windows, 23 Temmuz 2005 tarihinde resmen Windows Vista olarak duyuruldu. 2006 Kasım ayında ilk sürümü duyurulan Vista bu satırları okuduğunuz sırada, Türkiye'de de Türkçe sürümü ile kullanıcıya sunulmuş olacak.



Bilgi için: www.microsoft.com




Windows Vista yenilikleri

Vista her PC'de çalışır mı?

Vista, her ne kadar minimum sistem ihtiyaçlarını karşılayan (800 MHz işlemci, 512 MB bellek, 15 GB sabit disk alanı) çok eski PC'lerde çalışabilse de, bu sistemlerde "Basic" adında tasarruflu bir moda geçerek kısıtlı özelliklerle çalışıyor. Gerçek gücünü ve grafiksel yeni özelliklerini ancak 2 GHz işlemcili, 1 GB anabellekli, 40 GB boş sabit disk alanına sahip ve 128 MB belleği olan yeni ekran kartlarıyla (WDDM uyumlu) donatılmış sistemlerde gösteriyor. Ayrıca PC'nizdeki ve PC'nize bağlı tüm aygıtların Vista için yeni sürücülere ihtiyacı var. Vista'ya terfi etmeden önce donanım uyumluluğunuzu kontrol edin.

Hangi Vista sürümleri mevcut?

Vista'nın farklı kullanım amaçlarına yönelik olarak tasarlanmış farklı sürümleri mevcut.

• Vista Starter: Vista Starter, ilk defa bilgisayar ile tanışacak veya sınırlı deneyimi olan kullanıcılara internet, mesajlarına, müzik, resim ve diğer işlevlerde makul bir deneyim sunan Türkiye'de de satılacak olan sürümün adı. Sadece PC üreticilerine satılıyor.

• Vista Home Basic: En temel Vista sürümü. Bu sürümde yeni kullanıcı arayüzü "Aero" ve bazı ses, video işlevleri eksik. "Home Basic" gelişmiş multimedya ve eğlence özelliklerini aramayan kullanıcılar için güvenli bir bilgisayar deneyimi sunuyor. Terfi sürümünün fiyatı 99, tam sürümü ise 199 dolar.

• Vista Home Premium: "Windows XP Home" sürümüyle karşılaştırılabilir. "Aero" arayüzüne, veri yedekleme yazılımına, "Windows DVD Maker" kayıl programına ve "Media Center" yazılımına sahip. Güncelleme için 159, tam sürüm için 239, akademik yükseltme sürüm için 64 dolar ödemeniz gerekiyor.

• Vista Business: Home sürümlerinden farklı olarak daha iyi güvenlik işlevleri ve etki alanlarına baylanma imkânı sunuyor. Vista Business işyerleri için tavsiye edilen Windows Vista sürümü. Fiyatları ise terfi için 199, tam sürüm için 299 dolar.

• Vista Ultimate: "Home" ve "Business" sürümlerini birleştiren üst sürüm. Fiyatı da bu nedenle biraz daha yüksek: Terfi sürümü 259, tam sürüm 399 dolar.

• Vista Enterprise: Büyük şirketlere yönelik olarak hazırlanmış. Sadece kurumsal kullanıcılara sunulan, yazılım güvencesi paketiyle gelen bir sürüm. Business sürümden farklı olarak Bitlocker veri koruması, çoklu dil desteği, Virtual PC yazılımı ve Unix tabanlı yazılımların çalışmasını sağlayan SUA yazılımından oluşuyor. Fiyatı kurumsal anlaşma seviyesine göre değişiyor.

Windows Vista'yı tanıyalım


Microsoft programcıları Windows Vista için tam beş yıl boyunca çalıştılar. Elde ettikleri sonuç tüm zamanların en güzel ve güvenli Windows'u olma iddiasında.

Sistemi ilk açlığınız anda Windows Vista'nın yeni kullanıcı arayüzü Aero hemen göze çarpıyor. Bu arayüz şık grafiksel efektlerle süslenmiş, yeniden tasarlanmış bir grafik arayüzü. Aero'nun etkin hale gelmesi için uygun bir ekran kartınızın (veya tümleşik grafik yonganızın) olması gerekiyor. Ekran karlı DirectX 9 uyumlu ve en az 128 MB grafik belleğe sahip olmak zorunda. Ekran kartınız bu desteğe sahipse şeffaf pencere çerçevelerine sahip oluyorsunuz:


Denetim Masası üzerinden bu şeffaflığı işleğinize göre ayarlayabilirsiniz, bunun için bir ayar çubuğu mevcut:


Bununla arka planın ne kadar güçlü yansıyacağını ayarlayabiliyorsunuz. Ayrıca çerçeveyi renklendirebilirsiniz, bu esnada yine şeffaf olarak kalabiliyor:

Aero'nun bir diğer efektli ise pencerelerin açılırken ve kapanırken hoş bir animasyonla canlandırılması. Ayrıca Flip 3D Özelliği sayesinde açık pencereler Windows + Tab tuşlarına birlikte basıldığında üç boyutlu bir şekilde masaüstünde gösteriliyor. Bu efektler biraz işlem gücü gerektiriyor ve sadece yeni ekran kartlarıyla akıcı bir şekilde çalışıyor. Gösterimde takılmalar olursa, Aero'yu kapatma imkanınız var. Daha basit olan ara yüzün adı Windows Vista Basic:


Yeni Windows Explorer

Microsoft, dosya yöneticisini iyice elden geçirmiş ve kullanımını kolaylaştırmış. Pencerenin üstündeki bir çubuk o anda nerede bulunduğunuzu gösteriyor, örneğin:


Vista'daki bir diğer yenilikse, fare tekerini hareket ettirerek, gösterilen simgelerin boyutunu hemen değiştirebilmeniz. Fotoğraflarla dolu bir dizinde bulunduğunuzda bu oldukça pratik bir özellik, mesela fotoğrafın küçük görüntüsünden bir şey anlamıyorsanız, tıklamalarla uğraşmayarak, daha büyük görüntüler elde edebiliyorsunuz:


Fare tekerini ne kadarı, çok döndürürseniz, önizleme resimleri de o kadar büyük oluyor. Fare tekerini aksi istikamete çevirdiğinizdeyse, önizleme resimleri giderek küçülüyor.



Simge ve yazıların büyütülmesi

Benzer şekilde kullanıcı arayüzünde simgeleri ve daha da önemlisi yazı tiplerini islediğiniz gibi büyütebilirsiniz. Görme sorunları yaşıyorsanız veya çok yüksek çözünürlüklerde büyük monitörlerle çalışıyorsanız bu özellik işinize oldukça yarayacaktır. Windows XP yüksek çözünürlüklerde simgeleri ve yazı tiplerini okunamayacak kadar küçük gösterebiliyor. Buna karşın Vista, ihtiyaç halinde küçük çöp kutusunu devasa bir çöp tenekesine dönüştürebiliyor.

Çok yönlü kenar çubuğu

Dikkat çeken diğer bir yenilikse, Vista dilinde "Sidebar" adı verilen kenar çubuğu. Hazır ayarlarda ekranın sağında yer alıyor, ancak isterseniz sol tarafa da yerleştirebiliyorsunuz. Yan çubuğa mini programlar ("Gadgets") yerleştirebiliyorsunuz mesela:

Hangi mini programların yan çubukta yer alacağına kendiniz karar veriyorsunuz. Bu sayede hava durumu, adresler veya küçük bir oyun her zaman elinizin altında bulunuyor.

Daha fazla güvenlik

Vista, Windows XP'ye göre daha fazla güvenlik sunuyor. Güvenlik Merkezi gerçi Windows XP ile karşılaştırıldığında fazla değişmemiş, ancak ek bir işlev mevcut. Önceki Windows sürümlerinde ihmal edilen bu işlev, veri casuslarına karşı koruma sağlıyor. Önemli sistem ayarlarındaki tüm değişikliklerde artık bir uyarı mesajı çıkıyor ve bunu Devam düğmesine tıklayarak onaylamanız gerekiyor. Bu onaylama sayesinde istemediğiniz değişikliklerin yapılması zorlaşıyor. Vista'nın bu tarz manipülasyonları ne kadar engelleyebildiğim zaman gösterecek.

Vista onay işlevi dışında bilgisayarı daha güvenli hale getiren başka işlevlere de sahip. Veri yedeklemesi de bunlardan biri. Windows nihayet tam donanımlı ve kolay kullanımlı bir yedekleme programına sahip. Yedekleme hem sabit diske, hem de USB belleklere ve CD/DVD'ye yapılabiliyor:



Kullanıcı hesapları

Kullanıcı hesaplarında da bazı yenilikler söz konusu. Microsoft tüm kullanıcılar için kısıtlı "standart hesabın" kullanılmasını Öneriyor. Bu hesapla her kullanıcı tüm programları kullanabiliyor. Ancak işletim sistemine müdahale edilmesi gerektiğinde Vista, yönetici parolasını soruyor. Bu da, standart kullanıcıyı engellemeden daha fazla güvenlik sağlıyor. En güvenli yolsa Vista'nın kurulumunda sistem yöneticisi (administrator) için bir kullanıcı hesabı oluşturmak. Daha sonra yönetici haklarına sahip olmayan standart bir kullanıcı hesabı ekleyin. Vista'yı bu standart hesapla kullanın. Tüm bunları Denetim Masası'ndaki "Kullanıcı Hesapları" ile yapabilirsiniz:


Otomatik ağ bağlantıları

Windows Vista var olan bir ağı kendiliğinden algılıyor ve bağlantı için gerekli verileri alıyor. Ağ kurulumu sırasında sadece ağın türünü belirtmeniz gerekiyor, çoğu durumda kişisel ağ seçeneğini seçmelisiniz.

Vista ile internete

Windows Vista, ağda bir yönlendirici (router) bulunması durumunda otomatik olarak internete bağlanmaya çalışıyor. Normalde internet bağlantısı için ek bir işlem gerekmiyor:

Bağlantı için ADSL modem kullanıyorsanız, internet bağlantısının kurulumu Windows XP'de olduğu gibi. Bilgisayar internete otomatik olarak bir test bağlantısı kuruyor ve bağlantı bilgilerini kontrol ediyor. Test başarılı olursa, interneti kullanmaya başlayabilirsiniz. PC herhangi bir sebeple internete bağlanmazsa, Vista bunun nedenini bulup çözümünü sunuyor.


Arama işlevinin kullanımı

Vista'daki arama işlevi yeniden tasarlanmış. Windows XP'dekinden farklı olarak hangi tür dosyaları aradığınızı ayrıntılı olarak belirtmeniz gerekmiyor. Sadece anahtar bir sözcük girmeniz yetiyor, Vista bunun üzerine aramaya başlıyor. Bu esnada sadece dosya adları değil, bu sözcüğü içeren programları veya belgeleri de buluyor. Arama kriterine uyan tüm sonuçlar kategorilere ayrılmış olarak gösteriliyor.

Sonuçlar arasında bir program da varsa, [Enter] tuşuna basarak bunu hemen çalıştırabilirsiniz. Vista'daki arama işlevindeki başka bir yenilikse, elektronik postalarda ve metin dosyalarında da arama yapabilmesi. Bulunan ifadeye tıkladığınızda ilgili doküman uygun bir programla birlikte açılıyor. Aynı zamanda arama işlemlerinizi kaydedebiliyorsunuz. Örneğin ileride belirli bir türdeki dosyaları tekrar aramak istediğinizde arama işlemi çok daha hızlı gerçekleşiyor: Kaydedilen arama, "Aramalar" simgesine tıkladığınızda listede görünüyor ve bunu yeniden çağırabiliyorsunuz.



Vista ile faks ve tarama

Vista uyumlu sürücüsü olan bir modem veya ISDN kartı kullanıyorsanız, bilgisayarınızla faks alıp gönderme imkânınız da var. Vista bunun için kolay kullanımlı bir yazılım sunuyor:

Orijinal bir belge göndereceksiniz, Vista'nın doğrudan kullanabildiği bir tarayıcıya ihtiyacınız var. Eski Windows sürümlerinde tarayıcı desteği için ek bir yazılıma ihtiyaç vardı. Ayrıca taranan belgeleri anında elektronik posta ile gönderebiliyorsunuz.


Bellek genişletmesi

Windows Vista'nın başarımı yüksek, bunun karşılığında da bellek ihtiyacı daha yüksek. Vista'nın pratik bir yeniliğini bellek genişletmesi için kullanabilirsiniz: Çok fazla bellek ve işlem gücü gerektiren bir uygulama, var olan anabellekten daha fazlasına ihtiyaç duyuyorsa, anabelleğinizi artırabilirsiniz. Bunun için PC'nize bir bellek kartı veya USB bellek takın.

Vista bu belleklerdeki boş alanı kullanacak ve anabellek genişletmesi olarak kullanacaktır. Özellikle dizüstü PC'ler için faydalı bir Özellik bu, zira bunlarda bellek terfisi çoğunlukla kolay değil. Anabellek için çıkarılabilir depolama birimli bir aygıtı kullanabildiğiniz işlevin adı "Ready Boost".


Sabit disk bölümleme

Windows XP'de disk yönetimi vardı ancak bununla pek bir şey yapılamıyordu. Vista'da bu küçük program Önemli bir araca dönüşmüş durumda. Artık disk bölümlerini sadece oluşturabilmekle ve silmekle kalmıyorsunuz, aynı zamanda disk bölümlerinin boyutunu istediğiniz gibi değiştirebiliyorsunuz

Sabit disk birleştirme

Sabit diskinizin okuma ve yazmada her zaman en yüksek performansla çalışabilmesi için, Vista'da elden geçirilmiş bir disk birleştirme aracı mevcut. Bu araç sayesinde disk üzerindeki veriler optimize edilmiş bir şekilde sıralanıyor. Birleştirme aracı artık otomatik olarak haftada bir defa çalışıyor:


Gereksiz dosyaları silme

Windows XP'de olduğu gibi Vista'da da bilgisayardaki veri çöplüğünü temizleyen bir işlev var. Bu gereksiz dosyalar genelde internet oturumlarından kalan artıklar veya çalışmayan kısayollar:


Kaynak izleyicisi

Bilgisayarınız bazen yavaş çalışıyorsa veya bir program "takılıyorsa", Vista size bunun nedenlerini bulmada yardım edebilir. Bunun için "Kaynak İzleyicisi" aracını kullanabilirsiniz:

Mini programlar

Mini programlar, doğrudan masaüstünüze yerleştirebileceğiniz küçük faydalı araçlar. Bu araçlarla örneğin işlemcinin ve anabelleğin ne kadar kullanıldığını görebilirsiniz.

Hava durumu veya borsa kurları için ekstra bir internet sayfası açmak istemiyor musunuz? Önemli tanıdıklarınızın adreslerinin her zaman gözünüzün önünde bulunmasını mı istiyorsunuz? O zaman Vista'nın yeni mini programları tam size göre. Bu programlardan bazıları Vista ile kuruluyor ve kenar çubuğuna eklenmiş olarak geliyor. Toplamda on mini araç mevcut.


Serbest yerleşim

Mini programlan masaüstünde istediğiniz yere yerleştirebilirsiniz, yani kenar çubuğu ile sınırlı değilsiniz. Bunun için küçük yardımcı programları çubuktan veya seçim listesinden sürükleyip istediğiniz yere bırakmanız gerekiyor.

İnternetten çevrimiçi araçlar

Vista ile verilen mini programlar size yetmiyorsa, internette şimdiden 200'den fazla ücretsiz çevrimiçi araç bulabilirsiniz. Bu araçlara ulaşmak için Daha çok çevrimiçi araç al bağlantısına tıklayın. Açılan siteden istediğiniz mini programları yükleyebilirsiniz.

Pratik:

Mini programlar sitede kategorilerine göre sıralanmışlar. Bu sayede araçlar arasında kaybolmadan kolayca size hitap edenleri bulabilirsiniz. Ayrıca İstanbul'daki ana art erlerdeki yol/trafik durumunu gösteren bir gadget gibi yerel içerikli mini programlar da kullanıma sunuluyor.

Windows Defender


Defender", Windows'u kötü niyetli ve istenmeyen programlara karşı koruyor ancak etkili bir koruma için düzenli olarak güncellenmesi şart.

Defender arka planda çalışıyor ve PC'yi sürekli olarak gözetliyor. Gece 2'ye ayarlanmış günlük komple tarama iyi bir tercih değil, neyse ki değiştirebiliyorsunuz. Defender ancak güncel olduğunda güvenilir bir şekilde çalışıyor. Yazılım güncel bilgileri internetten alıyor, güncelleme otomatik olarak gerçekleşiyor.



Bir bakışta tüm programlar

Araçlar menüsündeki yeni Yazılım Gezgini simgesine tıkladığınızda, o an PC'nizde çalışan tüm programlar hakkında bilgi veriliyor. Bu sayede istediğiniz anda şüpheli gördüğünüz yazılımları kapatabilirsiniz. Ayrıca yazılımın üreticisi ve kurulum tarihi hakkında bilgilere ulaşabilirsiniz. Böylece Windows'un açılışında hangi programların otomatik olarak yüklendiğini görebilir ve hangilerini otomatik olarak çalıştırmak istediğinize kendiniz karar verebilirsiniz.

İnternet Explorer


Internet Explorer 7 yeni web tarayıcınız. Daha fazla işlev ve güvenlikle donatılan Explorer, daha keyifli ve güvenli bir sörf tahtası sunuyor.

Microsoft, Internet Explorer'ın da kullanıcı arayüzünü elden geçirmiş. Eski sürümlerden aşina olduğumuz menü çubuğu artık yok. Bunun yerine arayüz daha derli toplu bir görünüme kavuşmuş. Giriş sayfasının açılması, yazdırma ve ileri-geri gitme gibi Önemli işlevlere simgeler üzerinden anında ulaşmaya devam edebiliyorsunuz. Arama çubuğuysa Explorer'daki yeniliklerden biri.

Bununla, sayfa açmadan internette doğrudan arama yapabilirsiniz. Önayarlarda Microsoft'un kendi arama işlevi etkin halde ancak bunu başka bir arama motoruyla değiştirebiliyorsunuz.


Yeni bookmark yönetimi

Vista'da gösterilen "Sık Kullanılanlar" listesi, XP'dekinden daha farklı işliyor: Sol tarafa yerleşen liste, istenen site açıldığında otomatik olarak kayboluyor.

Güvenli internet

Vista'daki bir başka yenilikse, Internet Explorer'ın korumalı modda çalışması. İnternet sayfalarında zararlı kodlar veya yazılımlar olsa da, PC'nize bulaşamıyorlar, zira Vista bunların kurulmasına izin vermiyor. Buna rağmen ek bir anti virüs programına ihtiyacınız var. Phishing filtresi de bir başka yenilik, bu filtre şüpheli internet sayfaları açıldığında sizi uyarıyor ve dolandırılmanızı önlüyor.

Çoklu sekme

Internet Explorer 7 "tab browsing" adı verilen sekmeli tarama Özelliğine sahip. Bu sayede aynı anda birden fazla internet sayfasını sekmeler halinde açabiliyor ve bunlar arasında kolayca geçiş yapabiliyorsunuz.

Gelişmiş sayfa yazdırma

Yeni yazdırma işleviyle nihayet internet sayfalarını komple yazdırabiliyorsunuz. önizleme penceresinde baskıdan Önce çıktının kâğıtta nasıl görüneceğini görebilirsiniz.

Windows Mail


Windows Mail Vista'da elektronik posta trafiğinin merkezi ve Outlook Express'in takipçisi. Programda bazı önemli yenilikler söz konusu.

Windows Vista'da nihayet istenmeyen reklâm içerikli elektronik postalara karşı Önlem sağlayan standart bir işlev yer almış. Microsoft, bu yüzden yığın posta koruması için ek bir programı gereksiz görüyor. Reklâm filtresinin ne kadar güvenli çalıştığını bir testle görmek mümkün. Filtreye ilk bakışta, Outlook 2003'tekine benzer bir çalışma prensibi kullandığını görebilirsiniz. Filtre ayrıntılı bir şekilde ayarlanabiliyor.

Dolandırıcılık koruması

Çoğu yığın posta sinir bozucudur ancak bazıları da tehlikeli boyutlara ulaşabilir. Phishing postalarla dolandırıcılar, PC'nizdeki gizli bilgileri ele geçirmeye çalışır. Suçluların banka hesabınızı boşaltmaması için, Windows Mail uygun bir güvenlik işlevine sahip: Kimlik avı (phishing) filtresi bu tip elektronik postaları hemen Özel bir dizine aktarıyor.

Daha düzenli posta kutusu

Windows Mail'de Önemli mesajları değişik renklerle işaretleyebiliyorsunuz, böylece aradan günler geçse de bunları unutmuyorsunuz. Mesajlarınıza bu şekilde Öncelik atayarak gelen postalarınızı Önem derecesine göre sıralayabiliyorsunuz.

Tartışmalara katılın

İnternetteki tartışma forumlarında Windows Vista kullanıcıları bilgilerini paylaşıyorlar. Bu topluluklar Windows Mail'in sabit parçalarından biri. Microsoft topluluklarının yanlarındaki mavi renkli sayılar konuyla ilgili kaç tane mesajın olduğunu gösteriyor.

Windows Takvimi


Windows'ta eksikliği uzun zamandır hissedilen takvim işlevi Vista'da mevcut. Windows Takvimi ile önemli randevularınızı ve işlerinizi yönetebilirsiniz.

Windows XP'de takvimi açmak için saate çift tıklamak zorundaydınız. Ancak bu takvimle pek bir şey yapamıyor, ne randevularınızı ne de işlerinizi takvime ekleyemiyordunuz. Vista ile artık tam teşekküllü bir randevu planlayıcısı sayesinde daha fazla imkâna sahipsiniz. Takvimin sol penceresinde ayın görünümü gösteriliyor ve kayıtlı randevular pencerenin ortasında görünüyor. Bir randevunun ayrıntılarını görmek için ilgili kayda tıklamanız yeterli. Elbette randevularınızın size hatırlatılmasını da isteyebilirsiniz.



Özel takvim görünümü

Birkaç tıklamayla günlük, haftalık ve aylık görünümler arasında kolayca geçiş yapabilirsiniz. Takvimin daha derli toplu görünmesi için bir görev listesi oluşturabilirsiniz. Böylece o gün neler yapmanız gerektiğini her zaman bilebilirsiniz.

Kolay randevu ayarlama

Takvimin sadece Outlook Express'le uyumlu olmaması ve takviminizi başkalarıyla paylaşabilirdeniz oldukça pratik bir özellik. Mesela şirketinizdeki çalışma arkadaşlarınızla kolayca ortak randevu belirleyebilirsiniz, bu şekilde belirlenmiş tarihler farklı bir renkle takvimde işaretleniyor. E-postayla da randevu belirleyebiliyorsunuz.

Windows Media Player ve Oyunlar


Windows Media Player

Windows Vista'nın eğlence merkezi Windows Media Player. Bu programla sabit diskinizden, DVD'den veya internetten film izleyebiliyorsunuz.

Windows XP, DVD'den film izlemek istediğinizde ek bir programa ihtiyaç duyabiliyordu. Vista'da ise en azından "Home Premium" ve "Ulltimate" sürümlerinde ek bir oynatıcı yazılıma gerek kalmıyor.

Orjinal kalitede CD müziği

Media Player nihayet sıkıştırmadan CD'den PC'ye müzik kopyalama imkânı sağlıyor. Parça, orijinal CD kalitesinde WAV dosyası olarak kaydediliyor. Bir başka yenilikse müzik parçalarının kalite kaybı olmaksızın ve daha az yer kaplayarak WMA-Pro biçiminde kaydedilebilmesi.

Windows Oyunları

Vista, canınız sıkıldığında eğlenceli oyunlar oynamanıza izin veriyor. Yeni işletim sisteminde tam dokuz eğlenceli oyun mevcut.

Solitaire ve Mayın Tarlası gibi eski tanıdık ve klasik oyunların binlerce fanatiği var ve Vista'da bu oyunlar da yenilenmiş grafiklerle karşımıza çıkıyor. Beş yıl aradan sonra yeni Windows oyunlarının zamanı gelmişti: Microsoft, Özellikle Mahjong ("Mahjong Titans") ve satranç ("Chess Titans") oyunlarını başarılı bir şekilde uyarlamış.

Microsoft küçük Windows kullanıcılarını da ihmal etmemiş: "Purble Place" karikatür ve pedagojik öğelere sahip renkli ve eğlenceli bir çocuk oyunu.

Oyun gezgini

Vista'nın klasik ve yeni oyunlarına Başlat menüsündeki Oyunlar bağlantısına tıklayarak ulaşabilirsiniz. Açılan oyun gezgini sadece Vista oyunlarını listelemekle kalmıyor, aynı zamanda oyunla ilgili istatistiksel bilgiler de veriyor; Örneğin en son ne zaman oynadığınızı gösteriyor.

Windows Fotoğraf Galerisi


Sabit diskinde birçok fotoğraf ve video bulunduranlar, bu dosyaları yönetmek için bir programa ihtiyaç duyarlar. Tam da "Windows Fotoğraf Galerisi"ne göre bir iş bu.

Windows XP kullanıcıları bilgisayarlarındaki dijital fotoğrafları ve filmleri yönetmek için ek bir yazılıma ihtiyaç duyuyorlardı. Yeni Vista ise gerekli araca sahip: Windows Fotoğraf Galerisi ile film ve fotoğraf arşivinizi her zaman gözünüzün Önünde tutabiliyorsunuz. Program dosyaları otomatik olarak kayıt tarihlerine göre sıralıyor. Ayrıca fotoğraflara ve videolara yorumlar ekleyebiliyorsunuz. Böylelikle Örneğin yılbaşı eğlencesi kayıtlarını bulmak çok daha kolay oluyor. Ayrıca dosyaları kolayca puanlayabilmeniz de oldukça pratik bir özellik. Bu sayede arkadaşlarınıza favori fotoğraflarınızı hemen gösterebilirsiniz.


Büyütme ve düzenleme

Windows XP'de ayrıntıları yakından görmek için fotoğrafları hep çift tıklayarak açmak zorundaydınız. Fotoğraf galerisi bu işi kolaylaştırıyor: Fare işaretçisini kısa bir süre fotoğraf üzerinde tuttuğunuzda, otomatik olarak daha büyük bir şekilde görünüyor.

Bir fotoğrafın bazı yerlerini düzeltmek istiyorsanız, temel işlevlere sahip bir düzenleme aracını da programda bulabilirsiniz. Böylece meselâ birkaç tıklamayla sinir bozucu kırmızı göz efektini düzeltebilir veya fazla karanlık çıkmış bir fotoğrafı aydınlatabilirsiniz. Elbette ki iyi bir fotoğraf düzenleme yazılımı çok daha fazlasını yapabiliyor.


Kayıt, yazdırma ve gönderme

Vista'da ekstra bir CD/DVD kayıt yazılımıyla uğraşmak zorunda değilsiniz. Slayt gösterilerini doğrudan Fotoğraf Galerisi'nden CD veya DVD'ye kaydedebilirsiniz. Videoları da bu şekilde kolayca kaydedebiliyorsunuz. Fotoğrafları, Fotoğraf Galerisi'nden anında yazdırma veya e-posta ile gönderme imkânınız da elbette var.

Windows Movie Maker


Windows Movie Maker da elden geçirilmiş. Basit montaj işlevlerinin yanı sıra, video küpleri mükemmel bir filme dönüştürebileceğiniz sayısız efekt ve geçişler mevcut.

Windows Movie Maker, yeni sürümünde profesyonel video montaj programlarıyla yarışacak bir işlev kapsamına sahip. En Önemli yenilikse filmlerin artık video kameradan doğrudan bilgisayara aktarılabilmesi. Program hatta HD, kameralarla bile çalışabiliyor.


Filmlerinize daha fazla efekt

Yeni Movie Maker birçok efektle donatılmış: Sadece bir sahneden diğerine geçiş yapmak için tam 63 farklı geçiş efekti mevcut. Ayrıca her bir sahneye farklı efektler uygulayabiliyorsunuz. Filminizi istediğiniz şekilde süsleyecek 50'ye yakın efekt var.

Movie Maker, profesyonel sonuçların elde edilebilmesi için bir başlık yaratıcısına (title generator) da sahip. Filminiz bu sayede Hollywood kalitesinde bir jeneriğe sahip olabilir: Filmlerinizi sonradan seslendirmeyi tercih ediyorsanız, yeni Movie Maker'da da aradığınızı maalesef bulamayabilirsiniz. Gerçi sahneleri müzikle veya kendi yorumlarınızla donatabiliyorsunuz ancak bu esnada filmin orijinal sesi kayboluyor.


Filminizi DVD'ye yazın

Eski sürümünden farklı olarak yeni Movie Maker, filmlerinizi standart DVD biçiminde de kaydedebiliyor. Böylece DVD çalarınız da montajladığınız filmi sorunsuzca oynatabilir. Eserinizi en yüksek kalitede arşivlemek istiyorsanız, video kameraya geri yükleyebilirsiniz. Kısa filmlerinizi arkadaşlarınıza göndermek için, Movie Maker'da bir filmi on beşte birine kadar küçültebilirsiniz. Burada ince ayarlarla uğraşmanıza gerek yok, yazılım size yeterince seçim imkânı sunuyor.

Kablolar sizi masaya bağlamasın

Fiyatlarının gerilemesi ve performanslarının masaüstü PC’leri aratmayacak düzeye gelmesi, dizüstü bilgisayarların giderek arlan sayıda kullanıcının tercihi olmasını sağlıyor. Bu bilgisayarlar sık sık değişen çalışma şartları allında bile kullanıcıların en büyük yardımcısı olmayı sürdürüyor. Öyle ki, sabah işyerindeki ağa bağlanan dizüstü bilgisayar, öğleden sonra toplantı odasındaki kablosuz ağdan, akşam ise evdeki yerel ağdan yararlanmak için kullanılabiliyor.

Kullanıcılar ayrıca zaman zaman prizden uzak kalabileceğinden bilgisayarın batarya ömrünü en etkin şekilde yönelmek durumunda. Microsoft, bu şartları dikkate alarak dizüstü ve tablet PC kullanıcılarının sorunlarına çözüm getirecek çok sayıda gelişmiş özelliği yeni işletim sistemi Windows Vista’ya entegre ediyor. Yazımızda söz konusu yeniliklerden ne şekilde yararlanabileceğinizi açıklıyoruz.

Tüm dizüstü araçları bir arada

Windows Vista, dizüstü bilgisayar kullanıcılarının en sık ihtiyaç duyacağı özellikleri tek bir pencerede topluyor. Bu sayede ses seviyesini değiştireceğinizde ya da batarya Ömrünü arttırmak için kablosuz ağ bağdaştırıcısını devre dışı bırakmak ve ekran parlaklığını düşürmek islediğinizde tüm ilgili seçeneklere Windows Mobility Genler penceresinden ulaşabilirsiniz. Güç planları arasında geçiş yapmak, dosyalarınızı farklı bilgisayarlarla eşitlemek, görüntüyü harici bir ekrana aktarmak ya da döndürmek için ise arlık Denelim Masası’ndaki seçenekleri ya da bildirim alanındaki simgeleri tek tek açmanız gerekmiyor. Söz konusu pencere yalnızca dizüstü ve tablet PG kullanıcılarına sunuluyor.

Gelelim bu pencereden de ulaşılabilen seçeneklere. Vista’daki en önemli yeniliklerden biri olan güç yönelimi seçenekleri, XP’dekine kıyasla çok daha sade ve başarılı. Pil ömrü ve sistem performansı arasındaki en iyi dengeyi yakalamak için Pil Durumu alanından, standart güç planlarından birini seçmeniz yeterli. Bu planlardan ilki olan Dengeli, dizüstü bilgisayarınızın işlemci hızını yaptığınız işe göre değiştirerek enerji tüketiminin gereken performansa ayak uydurmasını saylıyor. Dolayısıyla siz oyun oynarken hızlanan işlemciniz Word belgesi üzerinde çalışırken yavaşlıyor, ikinci seçenek olan Güç Tasarrufu’nda Öncelik en uzun batarya ömrünü yakalamak. Bu plan, daha çok Offîce kullanımına yönelik. Yüksek performans’ta ise, sistem kaynaklarının tümünü kullanmanız gereken durumlarda batarya ömrünü tümüyle göz ardı edebilirsiniz.

Söz konusu standart güç planları üzerinde değişiklik yaparak örneğin, bilgisayarınızın uyku ve hazırda bekleme modlarına geçmesi için gereken süreyi Programlar / Güç Seçenekleri penceresinde soldaki panelin yardımıyla değiştirebilirsiniz. Varsayılan ayarlara geri dönmek içinse Güç Seçenekleri / Plan Ayarlarını Düzenle’ dan Bu plan için Varsayılan ayarları geri yükle’ye tıklamanız yeterli. Vista, bilgisayarınızın hangi kaynaktan güç aldığını otomatik olarak algılayabiliyor. Dolayısıyla prizden yararlanamadığınız durumlarda Windows görev çubuğu ya da Mobility Genler üzerinden planlar arasında ayrıca geçiş yapmanız gerekmiyor.

Vista’yla birlikte işletim sistemini sık sık yeniden başlatma ihtiyacı da ortadan kalkıyor. Bu işletim sisteminde yer alan Uyku durumu seçeneği sayesinde, daha önceki Hazırda Beklet ya da Beklemede seçeneklerinden farklı olarak dizüstü bilgisayarınızın kapağını açar açmaz kaldığınız yerden ve üzerinde çalıştığınız dosyaları yeniden açmaya gerek duymadan çalışmaya devam edebilirsiniz. Başlat menüsündeki Güç düğmesine tıklayarak, birkaç saniye içinde uyku moduna geçebilirsiniz.

Birden fazla monitörle çalışmak isteyenlere

Mobility Center’daki Dış Ekran alanı ise ikinci bir ekrandan görüntü almak isteyen kullanıcıları ilgilendiriyor. Dizüstü bilgisayarınızı harici bir ekrana bağladığınızda üç farklı görüntü seçeneği ekrana geliyor. Bunlardan varsayılan seçenek olan Masaüstümü tüm görüntü birimlerinde yinele (Yansıtılmış) her iki ekranda da masaüstünüzün farklı bir kopyasının görüntülenmesini sağlıyor. Dolayısıyla dizüstünüzü bir projeksiyon cihazı, plazma ekran ya da TV yardımıyla sunum yapmak için kullanacaksanız amacınıza ulaşmanız kolaylaşıyor. Her görüntü biriminde masaüstümün farklı birimlerini göster (Genişletilmiş) görüntü seçeneği ise daha geniş bir alanda çalışmak isleyen kullanıcıların masaüstünü mevcut ekranların tümüne yaymasını sağlıyor. Masaüstümü yalnızca dış görüntü biriminde göster seçeneği ise dâhili ekranı devre dışı bırakarak batarya ömründen tasarruf etmenize yardımcı oluyor.

Ağdaki projeksiyon cihazlarına kolayca bağlanın


Microsoft, yeni işletim sisteminde, sık sık sunum yapmak durumunda olan kullanıcıları da dikkate alıyor. Mobility Center’daki Sunu Ayarları açıkken herhangi bir kesinti yaşanmaması için PC’nizin uyanık kalmasını ve sistem uyarılarının devre dışı olmasını sağlıyor. Otomatik olarak kaydedilen ve sonraki sunumlarda da dikkate alınan bu ayarlarla dilerseniz ekran koruyucuyu devre dışı bırakabilir ya da özel bir ses seviyesi ya da arkaplan resmi belirleyebilirsiniz.

Windows Vista, dizüstü bilgisayar kullanıcılarının sunum yapmasını kolaylaştıran bir diğer araç olan Ağ Projektörüne Bağlan sayesinde kablolu ya da kablosuz ağ üzerinden varsa paylaşılan herhangi bir projeksiyon cihazına görüntü gönderebilirsiniz. Bu cihaza bağlanmak için izlenecek yol ağ yazıcılarındakinden farksız. Projektör cırcı seçeneği ile mevcut ağı görüntüleyerek cihazı tespit edebileceğiniz gibi http//server/projectors/projector1 örneğindekine benzer bir adres girmek için Projektör adresini girin’i de seçebilirsiniz. Bağlantı oluşturmak için bu aşamada varsa projeksiyon cihazı için belirlenen parolayı girmeniz ve işlevleri yukarıda açıklanan üç görüntü seçeneğinden birinde karar kılmanız da gerekiyor.

Tablet PC, Vista ile yeni anlam kazanıyor

Microsoft, Vista ile tablet PC kullanıcılarını da unutmadığını ortaya koyuyor. Vista’nın Home Basic dışındaki tüm sürümlerinde bulunan dijital kalem, dokunmatik ekran ve el yazısı tanıma özellikleri sayesinde tablet PC’nizin geleneksel dizüstü bilgisayarlar karşısındaki tüm avantajlarından etkin bir biçimde yararlanabilirsiniz.

Windows Vista’nın, Kalem Hareketleri (Pen Flicks) adlı teknolojisi, dijital kalemin standart işlevlerine yenilerini ekliyor. Gezinmeyi kolaylaştırmaya yönelik özel kalem hareketleri arasında yukarı kaydırma, aşağı kaydırma, bir önceki ve bir sonraki sayfaya gitme bulunuyor. Bu sayede Tablet PC’nizde herhangi bir web sayfasında gezinmek için kaydırma çubuğunu sürüklemek yerine bir kalem harekeliyle pencerenin aşağıya kaymasını sağlayabilirsiniz. Düzenleme amaçlı kalem Hareketleri ise örneğin, sadece bir kalem hareketiyle herhangi bir öğeyi bir belgeye yapıştırmanızı veya bir metni silmenizi sağlıyor.

Windows XP’nin tablet PC’lere yönelik öze! sürümünde kalemle ekrana dokunduğunuzda, bilgisayarınızın tepki vermeme nedeninin ekrana yelerince seri dokunmadığınız için mi yoksa sistem yavaşladığından mı olduğunu anlamak güçtü. Oysa Windows Vista’nın küçük görsel ipuçlarıyla sorunun kaynağını anında anlayabilirsiniz.

Diğer bir Vista yeniliği olan ve sürükleme, işaretleme, sol ve sağ tıklama alanlarından oluşan Dokunmatik işaretçi (Touch Pointer) özelliği, fare ve dijital kalemle gerçekleştirebileceğiniz pek çok işlemi parmaklarınızla da yapabilmenizi sağlıyor.

Masaüstü bilgisayarlardan da ulaşılabilen Ekran Alınlısı Aracı, tablet PC sahibiyseniz kaleminizi kullanarak söz konusu nesne etrafında bir daire, dikdörtgen ya da serbest şekil çizip onun ekran görüntüsünü almanızı, el yazısıyla yorum eklemenizi, kaydetmenizi ve göndermenizi sağlıyor.

Vista artık sizin el yazınızı da tanıyacak

Yeni işletim sistemindeki Tablet PC Giriş Paneli, metin girişi için el yazınızı veya ekrandaki bir klavye görüntüsünü kullanmanıza sağlıyor. Bu sayede standart klavyenin kullanılamadığı toplantı ya da sınıf ortamlarında not almanız kolaylaşıyor. Ayrıca Otomatik Tamamlama özelliği sayesinde yazdığınız bir ya da birkaç harf, daha önce girdiğiniz metinler dikkate alarak Giriş Paneli üzerinden otomatik olarak tamamlanıyor. Bu panel üzerinden hatalı bir giriş yaptığınızda önceki sürümlerden farklı olarak Z harekeli yerine üzerini karalamanız ya da varsa dijital kalemin silgisini kullanmanız mümkün.

Vista’nın el yazısı tanıma aracı kendi el yazınızı daha kusursuz bir biçimde tanıyacak şekilde eğitebilirsiniz. Bunun için el yazınızdan çeşitli örnekler girmeniz yeterli. Otomatik öğrenme seçeneğini etkinleştirdiğinizde ise işletim sisteminiz kullandığınız sözcüklerle ve bunları yazış şeklinizle ilgili bilgiler toplayarak, sizin müdahaleniz olmadan el yazısı tanıyıcısının tarzınızı veya kullandığınız sözlüğü zaman içerisinde öğrenmesini sağlıyor. Tanıyıcı sözcüklere onları kullanım sıklığınıza göre öncelik vererek isabetli öneriler sunmayı amaçlıyor.

Engelleri ortadan kaldırın!

Yaşadıkları çok çeşitli fiziksel güçlükler nedeniyle bilgisayar kullanımları etkilenen kişilerin sorunları Microsoft’un yeni gözdesi Vista’nın sunduğu erişilebilirlik ayarlarıyla son buluyor. Yeni işletim sistemi özellikle görme güçlüğü çeken, işitme kaybı olan, eklem ya da zihinsel sorunları bulunan kişilerin faydalanacağı şekilde baştan aşağı yenilemiş. Bu alanda özellikle iki önemli iyileştirme dikkatleri çekiyor:

Bunlardan ilki, kullanıcıların Windows Vista’daki bütünleşik erişilebilirlik özelliklerini bulmasına ve hangi ayarların işlerine yarayacağına karar vermelerine yardımcı olan, yeni Erişim Kolaylığı Merkezi.

Erişilebilirlik ayarlarına erişmek artık çok kolay

Yardımcı yazılımları yönetmek ve erişe-bilirlik ayarlarını yapmak için kullanabileceğiniz, kolay ulaşılabilen Erişim Kolaylığı Merkezi, üzerinde çok fazla uğraşmanızı gerektirmeyecek bir "önerilen ayarlar" seçeneği sunuyor.

1- Erişim Kolaylığı Merkezine ve dolayısıyla bu ayarlara ulaşabilmek için ilk olarak Başlat tuşunun yerini alan, ekranın sağ altındaki \\\\’indow$ tuşuna tıklamak gerekiyor.

2- Ardından yenilenmiş Başlat Menüsü’nde sağ sütunda yer alan Denetim Masası’na tıklayarak sisteminiz ile ilgili tüm ayarları değiştirebileceğiniz pencereye ulaşabilirsiniz.

3- Şimdi listeden Erişim Kolaylığı seçeneğine, ardından da Erişim Kolaylığı Merkezi seçeneğine tıklayın.

4- Son olarak. Bilgisayarınızı kullanmayı kolaylaştıran öneriler alın bağlantısına tıkladığınızda size standart işlemleri gerçekleştirme yetisi ile ilgili; TV’de yüzleri ve metinleri seçip seçemediğiniz, normal konuşmaları duyup duyamadığınız ya da kalem kullanıp kullanamadığınız gibi birkaç soru soruluyor. Verilen cevaplara göre de, yardımcı olabilecek en uygun erişilebilirlik ayarları ve programları öneriliyor.

Daha Önceki sürümlerde bulunan Erişilebilirlik Sihirbazı’nın ve Araçlar Yöneticisi’nin yerine geçen Erişim Kolaylığı Merkezi, bilgisayarınızı bir monitör olmadan kullanmanıza imkân tanıyor. Ayrıca monitörünüzü, fare, klavye ve sesleri en iyi şekilde ayarlamanıza, alternatif giriş cihazları kullanmanıza yardımcı olacak farklı kategorilerdeki ayarları da bünyesinde barındırıyor.

Siz konuşun o dinlesin, o konuşsun siz dinleyin

Bilgisayarınızı konuşarak yönetebilmenize imkân tanıyan yeni konuşma tanıma teknolojisi, fare ve klavyeye olan ihtiyacı azaltıyor ve bazı uygulamalarda ortadan kaldırıyor. Bu konuda daha detaylı bilgiye yazının devamında yer vereceğiz.

Vista’ya eklenen yeni yakınlaştırma özellikleri ise standart bir resim büyütme işlemi sırasında kenarlarda oluşan kırıldı görüntüler ve diğer kusurların oluşmasını engelliyor. Yazı tipi boyutunu büyütmeyle benzer şekilde çalışan sistem, grafikleri görüntü kalitesinde kayıp olmadan 16 kat büyütüyor.

Metni sese dönüştüren diğer bir araç, bilgisayarınızı kullanırken gerçekleşen hata mesajları gibi olayları ya da masaüstünde açılan metinleri sesli olarak okuyor. İstenirse bu özellik yazılan metinlerin ya da ekranda meydana gelen olayların okunması için de ayarlanabiliyor. Tam tersi şekilde, sesi görünür hale dönüştürmek için kullanabileceğiniz görsel uyanlar sistem seslen yerine ekranda yanıp sönen öğelere dönüşüyor. Bu şekilde uyarılar işitilmese bile fark edilebiliyor. Bu konuda yardımca olabilecek diğer bir özellik olan alt yazı ise animasyonlar ve video görüntüleriyle ya da bazı sesli uyarıları ile ilgili ekranda yazılı bilgi sunuyor.

Klavye kullanımında sorun yaşayanlar için de ekran klavyesi ve süzme tuşları özellikleri kullanılıyor. Tüm standart tuşlara sahip olan ekran klavyesi, fare ya da başka bir işaretleme cihazıyla fiziksel bir klavye yerine kullanabiliyorsunuz. Süzme tuşlarını etkin hale getirdiyseniz, birbiri ardına hızlı şekilde basılan tuşlar ya da istenmeden birkaç saniye basılan tuşları dikkate alınmıyor ve hatalı girişler engelleniyor.

Tabii ki bu özelliklerin tümünden faydalanmak istiyorsanız Vista’nın orijinal sürümünü yani İngilizce sürümünü kullanmanız gerekiyor. Çünkü bu derginin hazırlanması aşamasında incelediğimiz Türkçe sürüm, dil uyuşmazlığı yüzünden oldukça önemli sayılacak ses tanıma özelliğini bünyesinde barındırmıyordu. Benzer şekilde ekran okuma özelliği de Türkçe metinleri ve arabirimi İngiliz aksanıyla okuduğu için çok fazla anlaşılır değil. Umarız yakın zamanda Türkçe sürüm için de bu özellikler eklenir. O zamana kadar 3. parti yardımcı teknoloji ürünlerinden destek almanız en iyi seçenek olacaktır.

Yardımcı teknoloji ürünleri ile uyumluluk

Windows’un her yeni sürümüyle mümkün olduğunca çok yardımcı teknoloji ürünü desteklenmeye çalışılıyor. Vista; büyüteç, ekran okuyucu ve ekran klavyesi gibi erişilebilirlik araçları sunsa da bazı kişiler farklı gelişmiş yardımcı teknoloji ürünlerine de ihtiyaç duyabiliyorlar.

İşte bu yüzden de Vista’dan önce çıkmış olan çoğu yardımcı teknoloji ürünü için Microsoft, Vista çıktıktan sonraki altı ay içinde işletim sistemi ile uyumlu olacağı sözünü de veriyor. Bu konuda detaylı bilgi almak isteyenler www.microsoft.com/enable/at/atvinfo.aspx adresine başvurabilirler.

Söz dinleyen Windows

Kullanıcıların bilgisayarlarına söz geçirmesine olanak tanıyan ses tanıma özelliği, fare ve klavye kullanımının büyük ölçüde azaltılmasına yardımcı oluyor.

Belgelerinizi ve e-posta iletilerinizi dikte ettirebileceğiniz, sesli komutlarla uygulamaları ve işletim sistemini yönetebileceğiniz ve hatta web’deki formları doldurabileceğiniz yeni konuşma tanıma özelliği, sürekli konuşma şeklinize ve kullandığınız sözcüklere göre kendini geliştirerek başarılı bir tanıma sunuyor. Bu özellik, Türkçe henüz dâhil olmasa da farklı dilleri destekliyor ve insan sesine çok yakın yeni bir konuşma sentezleyicisini de bünyesinde barındırıyor.

Konuşma Tanıma

Yattığınız yerden PC’nizi kontrol etmek için baştan aşağı yenilenen arabirimi ile bilgisayarınızı kontrol etmek ve hataları düzeltmek için eskisine oranla çok daha basit ve etkili bir yol sunan bu özellik İngilizce sürümde e-postaları ve belgeleri sesle yazdırmanın yanı sıra işletim sistemi komutlarını verebilmenize de imkân tanıyor.

Doğru bir tanıma için konuşma tarzınıza ve aksanınıza göre kendini sürekli geliştiren bu özellik, dikte sırasında yanlış tanınan sözcükler için de alternatif bir liste sunuyor. Bu şekilde telaffuz zorluğu çekilen kelimelerin sadece numarasının söylenmesi yeterli oluyor. Verilen sesli komutlara açıklık getirmeye yarayan diğer bir arabirim ise farklı şekillerde yorumlanabilecek sesli bir komut verdiğinizde aslında neyi kastetmiş olduğunuzu tanımlamada size yardımcı oluyor.

İş, eğlence ve oyun artık tek pakette

Yakın zamana kadar bilgisayar denildiğinde, çalışma odanızda ya da sirkelinizde masa başında e-posta’larınıza ulaşmak, günlük yazışmalarınızı yapmak ve internette gezinmek için kullanılan cihazlar akla geliyordu. Ancak bilgisayarın vazgeçilmez bileşenlerinden olan geleneksel klavye ve farenin yerini uzaktan kumanda çoklan aldı. Dolayısıyla bilgisayarlar da çalışma odasından kurtulup salonların başköşesinde duran birer eğlence cihazı haline dönüştü.

Kullanımı kolaylaştırmak için Microsoft, XP sürümlerine Media Center’ı zaten eklemişti. Artık bu sürümün tüm özellikleri Vista içinde hazır olarak geliyor. Bu şekilde bir Windows Media Center PC, tek bir cihazdan canlı veya kaydedilmiş TV programlarının, müziğin, fotoğrafların, videoların ve diğer çevrimiçi eğlence türlerinin keyfini rahat kolluğunuzdan hiç kalkmadan çıkarabilmenizi sağlıyor.

Hatta artık PC’nizin bile oturma odasında olması gerekmiyor. Yakında Türkiye’de de salışa sunulacak olan Microsoft’un oyun konsolu Xbox 360 gibi Windows Media Center Extender cihazları ile Media Center deneyiminin keyfine evinizin her odasından ulaşabileceksiniz.

Eğlence üssü için Home Premium sürümü yeterli

Daha Önce de belirttiğimiz gibi eskiden Media Center’in olanaklarından yararlanmak için üzerinde XP Media Center sürümü olan bir PC satın almanız gerekiyordu ve bu ürün sürümü sadece belirli ülkelerde sunuluyordu. Ancak arlık Windows Vista’nın ayrılmaz bir parçası olan bu özelliğe Vista’nın Home Premium ya da Ultimate sürümlerini satın alarak ücretsiz ulaşabiliyorsunuz.

Kolay gezinti özelliklerine sahip görüntü, TV ekranına aktarılmış olsa bile rahatlıkla kullanılabilen arabirimiyle Media Center fotoğraflar ve müzik gibi her ekranda daha fazla içeriği görme ve bunlara erişme olanağı gibi birçok yeniliği de beraberinde getiriyor. Aynı zamanda arlık TV programlarının DVD’ye arşivlenmesini de mümkün oluyor.

Çok geniş medya kütüphaneleri ile çalışırken daha yüksek performans sağlayan bu özellik, kullanıcılara yönelik üçüncü parti uygulamalar geliştiren firmalar için de artık daha gelişmiş bir platform sunuyor.

Plazma ve LCD’nizi tam performans kullanın

Aynı Movie Maker yazılımında okluğu gibi Media Center da arlık geniş ve yüksek çözünürlüklü (HD) ekranlar için destek sunuyor. Dolayısıyla geniş ekranda bir önceki sürüme kıyasla üç kal daha fazla içerik görüntülenebilmesi de mümkün hale gelmiş oluyor.

Windows Aero masaüstü arabirimi ile uyum içinde çalışan program, uzaktan kumanda, fare ve klavye ile olduğu kadar dokunmatik ekran ve hatta Tablet PC ile de rahatlıkla kullanılabiliyor.

Normal sürümlerden farklı olarak tam ortada konumlandırılmış bir nevi Başlat Menüsü olarak nitelendirilebilecek menü sistemi, dikey ve yatay olarak kolaylıkla gezinmenize olanak tanıyor ve tüm fotoğraflarınızı sırayla göstermek veya tüm müziklerinizi sırayla çalmak gibi sık kullanılan seçenekleri daha kolay kullanım için ön plana getiriyor.

En sevdiğiniz parçalardan kendi CD’nizi hazırlayın

Media Center içinde yer alan Müzik bölümünün arabirimine bakmanın, kitaplığınıza dizdiğiniz CD koleksiyonuna bakmaya benzediğini söylesek herhalde yanılmış olmayız. Kod seviyesinde gerçekleştirilen performans arlısı sayesinde arlık büyük müzik koleksiyonlarıyla da performanslı bir şekilde çalışan Media Center, listeleri hızlıca ekrana getirebiliyor. Geniş ekran desteği sayesinde daha önce de söylediğimiz gibi tek ekranda arlık çok daha fazla bilgi görüntülenebiliyor.

Sanatçı, şarkı, albüm ismi, tür, besteci ya da yıla göre şarkılar arasında, uzaktan kumandanıza birkaç kez tıklayarak hızlı arama yapabilirsiniz. İnternet bağlantısının olması durumunda ise Media Center albüm kapak resimlerini otomatik olarak indirerek dinlemek islediğiniz albümleri çok daha görsel bir şekilde sunuyor. Bu noktada müzik parçalarım karışık olarak ya da tekrar tekrar dinleyebileceğiniz gibi, şarkı listeleri oluşturup sadece bir düğmeye tıklayarak bunları CD ya da DVD’ye de yazdırabiliyorsunuz.

Media Center’da sadece bilgisayarınızda depolanmış şarkıları değil, eğer gerekli donanımınız varsa, FM radyonuzu ya da internet radyo kanallarını dinleyebilmeniz de mümkün. Ek olarak evinizdeki başka bir Windows yüklü bilgisayarda yer alan şarkıları da aratıp ekleyebiliyorsunuz. Bilgisayarınızın müzik ve video sistemleriyle aynı odada bulunamayacağı durumlarda ise, tüm arşivi Xbox 360 ya da benzeri bir Media Center Extender aygıtına yönlendirerek müzik keyfini evinizdeki diğer odalara da dağıtabiliyorsunuz.

Fotoğraflarınızı tozlu albümlerde kalmasın

Fotoğraflarınız ve kişisel videolarınız dâhil sabit diskinizdeki tüm medya içeriğine kolayca erişmenizi sağlayan Vista, içindeki Media Center özellikleri ile kullanım alışkanlıklarını değiştiriyor. Eskiden bilgisayara aktarılan fotoğraflar genelde içeriklerine göre farklı farklı klasörler allında toplandığından bunları izlemek islediğimizde ya tek tek klasörleri dolaşmamız ya da bir resim izleme yazılımı kullanmamız gerekiyordu. Şimdi ise arlık Media Center sayesinde fotoğraf koleksiyonunuzu sinematografik bir slayt gösterisine dönüştürüp oturma odanızdaki rahat kolluğunuzdan TV’den izleyebiliyorsunuz.

Media Center’ın kendine has Başlat menüsündeki Tümünü Oynat seçeneği, tek bir tıklamayla fotoğraflarınızdan oluşan bir slayt gösterisi başlatabiliyor. Ek olarak islerseniz bu slayt gösterisine bilgisayarınızda, şarkı arşivinizde bulunan şarkıların eşlik etmesini de sağlayabiliyorsunuz. Üstelik bu muhteşem görsel şöleni sevdikleriniz ile paylaşmak için içinde fotoğraflarınız ve müziklerinizden oluşan bir oynatma listesi oluşturup DVD’ye yazdırabilirle imkânınız da bulunuyor.

Media Center ile anılarınız tarih sırasında

Klasörlerine ya da çekildikleri tarihlere göre fotoğraflarınız içinde kolayca geçinebilmenize imkân tanıyan Media Center resim kütüphanesi, küçük resimleri ve içerik bilgileri yardımıyla görmek islediğiniz fotoğrafları ve klasörleri kolayca belirlemenize yardımcı oluyor.

Ek olarak fotoğrafları döndürmek ve rötuş yapmak gibi temel fotoğraf işlemleri de sunuluyor. Bu düzenleme işlemlerine hem resim kütüphanesinde hem de slâyt gösterisi sırasında erişmek de mümkün.

Media Center’daki sayısal anılarınızın önemli bir kısmını oluşturduğunu tahmin elliğimiz kişisel videolara ise video kütüphanesi yardımıyla ulaşabiliyorsunuz ve video kameranızdan aktardığınız videoları kolaylıkla oynatabiliyorsunuz. Media Center’ın HD videoları da desteklemesi, yüksek çözünürlüklü video kameraların giderek yaygınlaştığı düşünüldüğünde gerçeklen bir avantaj.

Media Center, aynı fotoğraflardan hazırlanan slâyt CD/DVD’leri gibi, videolarınızı da CD/DVD’lere yazdırabiliyor. Üstelik bunun için sadece uzaktan kumandanız yeterli oluyor. Media Center’ın şu anda özellikle profesyonel fotoğraf makinelerin kullandığı RAW biçimindeki fotoğrafları desteklemediğini de unutmamak gerekiyor.

PC’niz kişisel bir video kaydediciye dönüşüyor

Bilgisayarınıza bağlı bir TV kartı yoksa, Media Center’dan yeleri kadar keyif alamayacağınızı söylersek herhalde yanılmış olmayız. Media Center’ın olmazsa olmaz donanımlarından TV kartı sayesinde, TV yayınlarını seyredip, duraklatabilir ve hatla en beğendiğiniz programların bir bölümünü ya da tüm sezon bölümlerini otomatik olarak kaydedebilirsiniz. Birden fazla TV kartına sunulan destekle, farklı kanatlardaki TV yayınlarını eş zamanlı olarak kaydetmenize ya da seyrelmenize olanak tanıyan Media Center, beş adede kadar Media Center Extender aygıtını destekliyor.

Media Center’ın Başlat menüsünü kullanmanızın gerekliği durumlarda bile yayınları kaçırmanızı önlemek için menü, o an oynayan programın üzerine şeffaf bir biçimde yerleştiriliyor ve böylece hiçbir anı kaçırmıyorsunuz. Benzer şekilde mini TV rehberi de, seyrettiğiniz programa ara vermeden kanallar arasında gezinebilmenizi sağlıyor. Bu esnada kanallar ekranın altında görüntüleniyor. Daha önce kaydettiğiniz TV programları arasında gezinirken ise Media Center size yardımcı olmak için her TV programının logosunu veya önemli bir Özelliğini göstererek izlemek islediğiniz programa daha hızlı bîr şekilde erişmenizi sağlıyor. Kaydettiğiniz TV programlarının sabit diskinizde alan kaplamasını engellemek için ise DVD’ye yazdırabilmeniz de mümkün oluyor.

[God Of Mercy]

Elektronik program rehberi: Televizyonda ne var?

Vista içinde yer alan Media Center, Türkiye’de sadece özel bir dijital yayın platformunda bulunan ancak birçok ülkede izleyicilerin o an kanallarda neler olduğunu görmek ve gelecekle hangi programlan kaydedeceklerine karar vermek için kullandıkları elektronik program rehberine erişimi de mümkün kılıyor.

Bu şekilde izleyiciler uzun bir süre evde olmasalar bile bilgisayarlarını açık bırakmak kaydı ile beğendikleri bir televizyon programının ya da dizinin o sezonki tüm bölümlerini kaydetme şansına kavuşuyorlar.

Ancak şu anda ülkemizde de kullanılmakla olan PAL TV yayın standardının olduğu ülkelerde, yayın akışlarının sık sık değişmesinden dolayı elektronik program rehberi gerçek yayın saatleriyle uyuşmayacağı için etkin kullanmanın mümkün olmayacağını da unutmamak gerekiyor. Ancak yine de Media Center, PAL TV standardının kullanıldığı ülkelerde mevcut kanalların elektronik program rehberi ile doğru şekilde evlenebilmesi için bazı gelinmeler içeriyor. Sadece televizyonda yayınlanan filmler ile ilgilenenler ise TV’de o an oynayan veya gelecekte oynayacak filmleri takip edebileceğiniz film rehberini kullanabilirler.

DVD filmler için ise sistemle gelen DVD çözücü desteği ile Media Center her zamankinden çok daha kolay bir deneyim sunuyor. Bu noktada DVD’yi takıp Oynat düğmesine basmaktan başka bir şey düşünmeniz gerekmiyor. Hatta geniş bir DVD arşivine sahipseniz, desteklenen bir harici DVD değiştirici cihaz yardımıyla tüm DVD arşivinize Media Center arabirimi sayesinde Film Kitaplığından erişmeniz de mümkün olabiliyor.

Media Center extention aygıtlar burada da kullanılabiliyor. Ancak Xbox 360 hariç, önceki sürüme ait Windows Media Extender aygıtların Vista ile uyumlu olmadığını da unutmamak gerekiyor. Bunun yerine Vista ile piyasaya çıkacak yeni cihazların alması gerekiyor.

Ek olarak www.windowsmarketplace.com/mediacenter adresinde Media Center için çeşitli ek uygulamalar da bulunuyor, indirilebilir olanlara ek olarak çevrimiçi içeriklere erişebilmenize de imkân tanıyan Media Center’ı islerseniz Vista ile yüklü gelen oyunlara erişmek için de kullanabiliyorsunuz.

Media Center Ebeveyn Denetimleri

Media Center, imalı diyaloglar, kaba bir dil, cinsel içerik gibi TV içeriğini engellemenizi sağlayan ebeveyn denetimlerini de bünyesinde barındırıyor. Media Center’a sadece özel bir PIN numarası yardımıyla erişilebiliyor. Ebeveyn denetimlerine çocuğunuz bilgisayara yönetici yetkileriyle giriş yapmış olsa bile erişemiyor.

Bunun nedeni ise iki ebeveyn denetimi ayarlarının entegre bir biçimde çalışmaması. İlk bakışta bu bir sorun gibi gözükse de iki katmanlı bir koruma sağlaması bir anlamda avantaja dönüşüyor. PIN numarasını girmeden Media Center’ın ebeveyn denetimleri değiştirilemiyor. Benzer şekilde, filmlerde ve DVD’lerde, sınıflandırılmamış tüm filmleri engellemek ya da PG-13 gibi minimum bir sınıflandırma seçebilmek de mümkün oluyor.

Kilitli kasa Vista

Virüsler, solucanlar, casus yazılımlar ve Truva atları gibi internetten gelen tehlikeler daha çok Windows kullanıcılarını hedef alıyor. Bu da oklukça doğal, zira çok sayıda bilgisayarı ele geçirmek isleyen bir korsan için daha yaygın bir işletim sistemini hedef almak daha mantıklı bir seçim. Microsoft, bu tehdidin bilincinde olarak yeni işletim sisteminde en büyük önceliği sistem güvenliğine vermiş. Windows Vista’daki sayısız güvenlik mekanizması, tüm zamanların en güvenli işletim sistemini vaat ediyor.

En önemli yeniliklerden biri "User Account Control" (UAC). Microsoft gerçi Vista’da da kurulum sırasında oluşturulan kullanıcı hesabının yönetici (administrator) haklarına sahip olması konseptinden vazgeçmiş değil, ancak kurulum sonrasında sisteme ilk girildiğinde ara yüz, sadece standart kullanıcı haklarına sahip olarak çalışıyor. Bir uygulama veya sistem bileşeni gerçeklen de yönetici haklarına ihtiyaç duyduğunda, Vista kullanıcıya buna izin verilip verilmeyeceğini soruyor ve onay veren bir tıklamayı bekliyor. Kısıtlı kullanıcı hesaplarında bunun için bir yönetici şifresinin girilmesi gerekiyor.

UAC uyumlu uygulamalar, "Manifest"lerinde gerekli hakları veren bir kayıt içeriyorlar. Vista, eski uygulamaların da çalışması için bilinen yazılımlara yönelik gerekli ayarların bulunduğu bir veritabanı kullanıyor. Sezgisel (heuristic) bir algoritma sayesinde bilinmeyen kurulum programları tanınabiliyor: Mesela dosya adında "setup" veya "install" ifadeleri bulunuyorsa, Vista güvenlik amaçlı olarak programın yönetici haklarına sahip olarak çalıştırılıp çalıştırılmayacağını soruyor.

Eski yazılımları kısıtlı haklarla çalıştırmak için bir başka destek ise dosya ve Kayıl Defleri sanallaştırması. Çoğu program, ait oldukları kullanıcı profili yerine program dizininde ve hatta bazıları da bir sistem dizininde yapılandırma dosyaları ve benzeri dosyalar kaydediyor. Ancak kısıtlı haklarla buna izinleri olmadığı için, Vista sistem dizinlerine veya şişleme özgü Kayıl Defleri anahtarlarına geçici, sanal bir erişim ve yazına hakkı tanıyor.

Mesela bir program Windows dizininde bir dosya oluşturduğunda, Vista bunu aslında ilgili kullanıcı profilinin AppData\\Local\\VirtualStore\\Windows dizininde kaydediyor. Ancak program bunu Windows dizinindeymiş gibi "görüyor" ve normal bir şekilde dosyayla çalışıyor. Benzer şekilde Kayıt Defterinde HKEY_LOCAL_MACHINE\\Software altında yapılan değişiklikler de kullanıcıya ait bir dala aktarılıyor: HKEY_ USERS\\Security-ID_Classes\\VirtualStore\\Machine\\Software.

Sistem, manifest’lerinde UAC uyumlu olduğunu bildiren programları sanallaştırmıyor. Notepad ile Windows dizininde bir dosya oluşturmaya çalıştığınızda bir hala mesajıyla karşılaşıyorsunuz. Görev Yönelicisi’nde işlemler listesinden sanallaştırma durumunu görebilir ve gerekirse bazı işlemler için bunu etkinleştirebilir veya iptal edebilirsiniz.

Batmayan sörf tahtası: Daha güvenli Explorer

Internet Explorer 7, standart ayarlarında korumalı bir kip olan "güvenli kip"te çalışıyor ve sadece ilgili kullanıcının çerezleri, geçici internet dosyaları ve sörf geçmişi gibi ek dizinler allına yazma hakkına sahip. Güvenli kip tüm bölgeler için geçerli, istisnalar ise güvenilen şileler ve yerel ağ; bu iki bölge de alt dizinlerdeki dosyaları göremiyor.

Özel bir sandbox (broker process) ile Vista, tarayıcı eklentilerinin ve ActiveX denetimlerinin, sınırlı haklarla da olsa IE 7’de çalıştırılmasına izin veriyor. Dosya sanallaştırması yanında başka filtreler de CreateProcess() ve CoCreateInstance() işlevlerinde devreye giriyor, böylece eklentiler ancak kullanıcının onayını aldıktan sonra başka eklentileri çalıştırabiliyor.

Vista, sistem hizmetlerine de mümkün olan en az hakkı (least privileges) veriyor. Böylece Vista altında sadece birkaç araç hemen her hakka sahip LocalSystem hesabıyla çalışıyor. Diğer çoğu hizmetse LocalService ve NetworkService gibi hesapların bağlamında çalışıyor ve bu yüzden sistemin geri kalanı üzerinde sınırlı erişim haklarına sahipler. Yani sistem güvenliğini tehlikeye atan bir hizmet, arlık eski Windows sürümlerinde olduğu kadar kötü niyetle kullanılamıyor.

Her hizmet kendine ait bir güvenlik kimliğine (security ID) sahip oluyor, böylece her hizmet için nesnelere erişim ayrı ayrı düzenlenebiliyor. Mesela güvenlik duvarı (firewall), ağ trafiğini güvenlik kimliğine göre filtreliyor. Belli bir port’u kullanması gereken bir ağ hizmeti bu şekilde sadece bu port’u kullanabiliyor. Bir bol yazılımı bir açıktan faydalanarak hizmetin içine sızdığında, dışarıdan komutların çalıştırılmasına veya sistemdeki bilgileri internetten islenmeyen kişilere göndermeye olanak tanıyan başka ek portlar açamıyor. Hesap aidiyeti Denelim Masası’ndaki hizmet yönetimiyle ayarlanabiliyor. Komut salın aracı sc.exe ise hizmetlerin güvenlik ayarlarını daha ayrıntılı bir şekilde yapmanızı sağlıyor.

İzolasyon: Erişim kısıtlamaları

-Microsoft’un önerisine rağmen masaüstünde pencere açan sistem hizmetleri de güvenliği tehlikeye atıyordu. Shatterattack adı verilen saldırılarla, islenen herhangi bir programın yüksek imtiyazlı hizmet pencereleriyle iletişim kurması sağlanıyor ve program kodlarına müdahale edilerek daha yüksek haklarla çalıştırılması sağlanabiliyordu.

Microsoft, bunu önlemek için farklı haklara sahip programlar veya hizmetler arasındaki Windows mesaj iletişimi için bir filtre devreye sokmuş: Daha yüksek haklara sahip bir uygulama, daha az imtiyaza sahip bir programa mesaj gönderebilirken, tersi istikametteki bir iletişimi filtre engelliyor.

Bu sayede kısıtlı haklara sahip programları sistem yöneticisi hesabında çalıştırmak bir güvenlik riski taşımıyor. Windows XP altında mesela Internet Explorer’ı düşük haklarla çalıştırmak çok riskli olarak görülüyordu, zira zararlı bir yazılımın bulaşması durumunda daha fazla hakka sahip işlemlere mesaj gönderilip islenen herhangi bir komutun çalıştırılması sağlanıyordu.

Bir sistem hizmeti kullanıcıyla iletişim kurmak islediğinde, Vista otomatik olarak özel bir masaüstüne (Secure Desktop) geçiş yapıyor. Burada güncel masaüstü içeriğinin ekran görüntüsü saydam bir efektle arka planda duruyor. Masaüstlerinin mesaj kuyrukları birbirlerinden tamamen ayrı; kullanıcı uygulamaları güvenli masaüstüne erişim hakkına sahip değiller.

Kaynak koruması: Kernel koruması

Microsoft, Windows Resource Protection (WRP) ile önemli kayıt anahtarlarını ve dosyaları bozulmalardan ve manipülasyondan korumayı amaçlıyor. XP’deki sistem dosyası korumasından farklı olarak Vista, bozuk sistem dosyalanın güvenlik kopyalarıyla değiştirerek tamir etmeye çalışmıyor. Bunun yerine neredeyse tüm sistemin önemli verileri ve anahtarlara yazma hakkını elinden alıyor. LocalSystem ve sistem yöneticisi hile’ bu verilerde sadece okuma hakkına sahip. Sadece Trustedlnstaller hizmeti dosyaları bir kurulumdan sonra güncellemeler için değiştirebiliyor veya silebiliyor.

Bunların dışında Microsoft, Vista’da yeni bir hizmet türü ortaya çıkarmış: Protected Services (korumalı hizmetler). Bunların sistem güvenliğiyle bir ilgisi olmasa da, Digital Rights Management (DRM, dijital haklar yönetimi) ile korunmuş içeriklere erişilmesini engelliyorlar. Böylece bu tip hizmetler, izni olmayan yazılımlar arabirimlerine erişmek islediklerinde veya manipülasyonlar tespit ettiklerinde veri akışını kesiyorlar.

64 bitlik Vista sürümünün Kernel koruması roolkit’lere karşı güçlü bir koruma sağlıyor. Bunlar kernel manipülasyonlarıyla virüs tarayıcı kırdan ve diğer programlardan gizlenmeye çalışıyorlar. Vista’nın 32 bitlik sürümlerinde bu kernel koruması mevcut değil.

64 bit kernel korumasının bileşenlerinden biri olan PatchGuard’ın (Kernel Patch Protection) görevi, kernel üzerindeki manipülasyonları Önceden tespit etmek ve işletim sistemini ciddi durumlarda kapatmak. Çekirdek bunun için beş ile on dakika arasında değişen süreler aralığında, kernel hizmetleri işlevleri için adres listeleri (SSDT), Interrupt Descriptor Table (IDT) ve Global Descriptor Table (GDT) gibi korunmuş kernel yapılarını kontrol ediyor. Hatta AMD işlemcili 64 bit sistemlerde çekirdeğin tüm adres alanlarında modifikasyon yasak. PatchGuard bir tutarsızlık tespit elliğinde, sistemi korumak için acil bir şekilde sistemi kapatıyor. Bu esnada sistemde kaydedilmemiş veriler maalesef kayboluyor.

Ne var ki, güvenlik duvarları ve anti virüs programları gibi iyi niyetli yazılımlarda adresleri, fonksiyon çağrılarını filtrelemek ve mesela bir davranışsal engelleyici (behavioristic blocker) ile analiz etmek için kendi rutinlerine yönlendiriyorlar. Bu tip güvenlik yazılımlarına buna rağmen gözetleme işlevi sağlamak için, resmi uygulama arabirimleri tasarlanmış, bunlar başka filtrelerin eklenmesine izin veriyorlar. Bunun için bir dijital imzaya sahip olmaları gerekiyor.

Bu gözetleme arabirimlerinin içerisinde bir dosya sistemi ve kayıl defleri mini filtresi bulunuyor. Güvenlik duvarları, Windows Filtering Platform (WFP) ile gelen ve giden veri paketlerini analiz edip gerekliğinde alarm veriyorlar. Microsoft, kendisi için çalışan bir kernel’in "hotpatching"ine izin veriyor; Özel bir dijital imzaya sahip güvenlik güncelleştirmeleri, sistemin yeniden başlatılması gerekmeksizin etkin hale geliyor. Microsoft, Avrupa Birliği Rekabet Komisyonu’nun baskıları doğrultusunda diğer yazılım üreticilerine de Vista’da kapsamlı bir AP1 sunacak, ancak bu tahminen 2008’de yayınlanacak Service Pack 1’le gerçekleştirilecek.

Kernel modifikasyonlarına karşı koruma için ikinci Önlenişe, 64 bit Vista sürümünün arlık sadece imzalı sürücüleri (Kernel Mode Code Signing) kabul etmesi. Eski 32 bitlik sürücüler 64 bit modunda çalışmıyor. Üreticiler sürücülerini 64 bitlik mod için uyarlamak zorundalar.

Ağ güvenliği: Firewall ve karantina ağı

Vista’ya entegre güvenlik duvarı oldukça komplike bir filtre haline getirilmiş. Ancak kullanıcı ilk bakışla bunun pek farkına varmıyor: Kullanıcı arayüzü XP allındakiyle aynı. Microsoft Management Console (MMC) ve buna ait olan snap-in ile bakıldığında ek işlevler görülebiliyor. Bu bağlamda giden trafik de filtre!eniyor ve hatta tamamen kapatılabiliyor. İstemci uygulamalar böyle bir durumda ancak elle giden bağlantılar listesine kaydedilmeleri durumunda ağ bağlantıları kurabiliyorlar. Bu kişisel güvenlik duvarı yazılımlarının özelliklerini andırsa da, Vista konforlu bir öğrenme modu sunmuyor ve standart ayarlarda güvenlik duvarı giden tüm trafiğe izin veriyor.

Güvenlik duvarının MMC ile yapılandırılması acemi kullanıcıların kolayca üstesinden gelemeyecekleri bir iş, burada büyük ihtimalle Üçüncü parti yazılım üreticileri devreye girecekler. Microsoft, uzun zamandır duyurulan Network Access Protection (NAP) için bir istemci de sunuyor, bununla bir sistem ağa bağlanmadan önce güvenlik taramasından geçiriliyor. Kontrol olumsuz sonuçlanırsa, KAP özellikli Longhorn sunucusu ağa bağlantı izni vermiyor. Bunun yerine ağa bağlanmak isleyen bilgisayar bir karantina ağına alınıyor, buradan gerekli güncellemeleri alabiliyor.

Overflow koruması: Bellek taşmasına son

Çeşitli önlemlerle zararlı kodların buffer-overflow (tampon bellek taşması) gibi yöntemlerle sisteme bulaştırılması engellenmek islenmiş. Bu saldırı yönteminde yaygın bir programlama halasından faydalanılıyor: Programın geliştiricisi programında sabit boyuta sahip bir tampon belleği karşıdan alınacak veriler için hazır tutuyor. Saldırgan, programın beklediğinden daha fazlasını göndererek tampon belleğin taşmasına ve program İçin ayrılan belleğin dışına yazılmasına neden oluyor. Bu şekilde tampon belleğin dışındaki değişkenler veya bir işlevin dönüş adresi değiştirilip, zararlı kodlar çalıştırılabiliyor.

Microsoft, Vista’nın büyük bölümünde kodun tampon bellek taşmasına karşı daha sağlam bir hale gelmesini sağlayan compiler (derleme) seçenekleri kullanmış. Mesela compiler, kritik işlevleri bir stack-cookie ile donatıyor, bu çerez dönüşlerden Önce karşı taraftaki adresin güvenli olup olmadığını kontrol ediyor.

Vista ayrıca sadece veri içeren bellek alanlarında kod çalıştırılmasını yasaklayarak ek bir koruma sağlıyor. Bunun için yeni işlemcilerin donanım desteğinden (NX-Bit) faydalanıyor. Microsoft, bu "veri çalıştırma engelleyicisini Service Pack 2 ile Windows XP altında da sunmuştu. Dolayısıyla çoğu işletim sistemi bileşeni bunun koruması allında. Ancak 32 bitlik Vista’da uyumluluk nedenlerinden ölürü uygulamalar standart olarak bu koruma altında değil. Vista, sadece uygulamalar özel olarak bunu talep elliklerinde veri çalıştırma engelleyicisini devreye sokuyor. Görev Yöneticisi’nde bunu kontrol etmek mümkün. 64 bit programlar standart olarak veri alanlarında kod çalıştıramıyor.

Tüm bu önlemlere rağmen bir sisteme zararlı kodlar bulaşırsa, sistem kodun ayaklarına bir başka çelme daha takıyor: Address Space Layout Randomization (ASLR). Eski Windows sürümlerinde bazı sistem İşlevleri bellekle her zaman aynı adresle bulunuyordu, böylece zararlı kodlar bunlara kolayca ulaşıyordu. Vista, açılıştan sonra her kütüphaneyi rasgele bir adrese atıyor, saldırgan bu yüzden doğru giriş adreslerini tahmin etmek zorunda.

Herşey güvenlik için: BitLocker ile şifreleme

Firma aylarındaki sistem yöneticileri, MP3 çalar veya USB stick gibi USB bellek medyalarını genellikle bir güvenlik tehdidi olarak görüyor. Vista, grup yetkileri vererek USB donanımların işlemcilerde algılanmasını yasaklayabiliyor. Sistem yöneticisi gerekliğinde islediği bir USB aygıtının tanınmasını ve sisteme eklenmesini sağlayabiliyor. Eski Windows sürümlerindeki bir başka sorunsa, bir saldırganın bilgisayara fiziksel erişim imkanına sahip olduğunda, mesela bilgisayarı CD gibi bir medyadan açabilmesi ve işletim sisteminin güvenlik önlemlerini aşarak sabit diske islediği gibi ulaşabilmesiydi. Saldırgan bu şekilde takas veya hazırda bekletme dosyasında gizli bilgilere ulaşabiliyor veya özel araçlarla şifreleri sıfırlayıp sistemi açabiliyordu.

Vista bu tip saldırılara karşı özel bir önlem almış. Enterprise ve Ultimate sürümleriyle yakında çıkacak olan Longhorn Server, BitLocker adında sistem diskini komple şifreleyen bir güvenlik mekanizması sunuyor. Sistem bunun için küçük bir ek başlangıç disk bölümünü kullanıma sunuyor. Vista anahtar bellek olarak da anakart üzerindeki özel bir güvenlik yongasını kullanıyor: Trusted Platform Modüle (TPM). Bu yonga, anahtarı güncel sistem konfigürasyonun kontrol koduyla kaydediyor ve bunu ancak, sistem konfigürasyonu değişmediğinde veriyor. Bu da sistemin güvenliliğini sağlıyor.

TPM, anahtarı vermediğinde kullanıcı için tek yol USB bellekten okuttuğu veya kendi girdiği bir geri yükleme anahtarını kullanmak. Kullanıcı her halükarda geri yükleme şifresini mutlaka birkaç güvenli yerde saklamalı. Zira sadece bu anahtarla bir donanım arızalandığında şifrelenmiş disk bölümüne ulaşabiliyor. Vista, istendiğinde acil durum şifresini bir Active Directory’de (etkin dizin) de kaydediyor. Gelişmiş başlangıç seçenekleri etkin olduğunda, BitLocker ile korunmuş bir bilgisayar açılışla ek bir onaylama talep edebiliyor, mesela özel bir USB bellek veya PIN kodu.

Vista: Tüm zamanların en güvenli işletim sistemi

Vista, hiç şüphesiz teorik olarak tüm zamanların en güvenli Windows İşletim sistemi. Zararlı yazılımlar ve saldırganlar başarılı bir saldırı veya sızma için şimdiye kadar hiç olmadığı kadar çok sayıda savunma duvarını aşmak zorundalar. Mesela birkaç sene önce Sasser’ın yaptığı gibi bir hizmetteki güvenlik açığından faydalanarak sisteme girmek İsteyen zararlı bir yazılım önce güvenlik duvarını atlatmak zorunda. Bunu başardıktan sonra kendi kodunu çalıştırmalı, sistem İşlevlerinin rastgele adreslerini tahmin etmeli ve ayrıca bu İşlevlerle sistemde kalıcı hale gelebilmek için gerekli erişim haklarını ele geçirmeli. Tüm bunlar içinse daha önce belirttiğimiz gibi bir sürü engel söz konusu.

Vista güvenlik duvarındaki en oynak tuğla her zaman olduğu gibi yine kullanıcının kendisi. Güvenlik uyarılarını ve İşlevlerini dikkate almayarak her talebe olumlu yanıt veren bilinçsiz bir kullanıcı zararlı yazılımların sisteme bulaşmasına neden olabilir. Microsoft’un, pratik günlük kullanımda kullanıcının onayı alınmaksızın onay verilen ve verilmeyen işlemlerle, kullanıcının onayı beklenen İşlemler arasında nasıl bir denge kurduğunu yeni İşletim sistemini kullandıkça göreceğiz.


Alıntıdır

[P4R4D0X]

Eline sağlık üstad help dosyası gibi olmuş

[God Of Mercy]

eywallah paradoxum asıl ben teşekkür ederim üşenmiipte okuduğun için